Geschiedenis

Oprichting en eerste succes 

Op een herfstavond in het jaar 1921 komen in katholieke verenigingsgebouw ‘Sint Jozef’ te Schoonhoven de heren Jan van Vliet, Arie Deerenberg en Jo Murk op het idee om een fanfareorkest op te richten. De stad Schoonhoven had al een fanfareorkest (muziekvereniging TAVENU), maar deze was protestants en het was in die tijd ondenkbaar dat iemand met een katholieke achtergrond lid zou worden van een protestantse muziekvereniging. Zodoende moest er een nieuw, katholiek fanfareorkest komen.  

Dit geschiedde met de oprichting van muziekvereniging ‘TOAGENO’, wat staat voor ‘tot ons aller genoegen en nuttige ontspanning’. Er vindt een oprichtingsvergadering plaats waarbij direct 30 mannen zich inschrijven als lid, de officiële eerste ledenvergadering vindt plaats op 1 oktober 1921.  

Een muziekvereniging heeft vanzelfsprekend instrumenten nodig om muziek te kunnen maken. Zodoende wordt er, naast het innen van een contributie van 30 cent per maand, bij twee leden een lening afgesloten van 250 gulden. Dit geld wordt gebruikt voor de aanschaf van een compleet instrumentarium bij de firma Kessels in Tilburg. De instrumenten arriveren op 21 oktober 1921 per boot in de stad. 

Snel na het arriveren van de instrumenten wordt er begonnen met repeteren in het verenigingsgebouw ‘Sint Jozef’. Het orkest staat hierbij onder leiding van dirigent Jo Hoefnagel. Omdat de dirigent eigenlijk een violist is wordt hij bijgestaan door Jo Murk, die toen al een behendige pistonspeler was. 

Na zes maanden repeteren waren de muzikanten dusdanig gevorderd dat zij hun eerste mars, toepasselijk genaamd ‘Recrutenmarsch’, uit het aangeschafte leerboekje konden spelen. Trots trok het korps met regelmaat de straat op om hun vorderingen aan de stad ter gehore te brengen.  

Al snel gaat het fanfareorkest ook deelnemen aan concoursen, in 1927 wordt hierbij het eerste wedstrijdsucces behaald: Op een concours in Papendrecht worden onder leiding van een nieuwe dirigent, Adrianus Lensen, in de tweede divisie maarliefst vijf eerste prijzen behaald, zodoende promoveert het orkest naar de eerste afdeling. Om het succes te vieren wordt de volgende dag dirigent Lensen met een lauwerkrans op de schouders in een open landauer rondgereden door de stad, natuurlijk met de fanfare voorop! 

Crisis- en oorlogsjaren 

In de jaren ‘30 zijn er plannen om het orkest om te vormen tot een harmonieorkest, echter zou er van die plannen niks tot uitvoering komen. De wereldwijde economische crisis bereikt ook Schoonhoven en veel leden moeten hun lidmaatschap opzeggen omdat zij de contributie, die al verlaagd was naar 5 cent per maand, niet meer kunnen opbrengen of omdat zij noodgedwongen moesten verhuizen op zoek naar werk. Het orkest blijft nog wel optreden bij festiviteiten zoals optochten en Oranjefeesten in en rond de stad.  

Bij het spelen op een Oranjefeest in Cabauw kwam het orkest echter in de problemen. Het gezelschap was per trekschuit naar Cabauw gereisd, maar na een gezellig feest blijkt de terugreis een probleem als de voerman van het trekpaard spoorloos verdwenen is!

Na de crisis in de jaren ’30 wordt Nederland in 1940 de Tweede Wereldoorlog in gesleurd. De Duitse bezetting van Nederland heeft een grote impact op het dagelijkse leven, ook voor verenigingen. De katholieke muziekvereniging TOAGENO wordt vanwege een bischoppelijk verbod om zich aan te sluiten bij de Duitse Kultuurkamer gedwongen haar activiteiten te staken.  

Ondanks dat er geen muziek meer wordt gemaakt worden er nog wel bestuursvergaderingen gehouden en worden er nogsteeds contributies en donaties opgehaald bij de leden. De muziekinstrumenten van de vereniging liggen bij de leden thuis verstopt en werden bij sommigen zelfs begraven in de tuin. Hopende dat het land bevrijd zou worden van de bezetting wachtte men af op betere tijden. 

Op 8 mei 1945 kwam er eindelijk een einde aan de bezetting met de capitulatie van het Duitse leger. De stad Schoonhoven viert deze dag, zij het aarzelend, de bevrijding. De muzikanten van TOAGENO en de protestantse muziekvereniging TAVENU komen bijeen op de Dam in Schoonhoven om de bevrijding op te luisteren met muziek.  In de kazerne op de Dam zit echter nog een groep dronken Duitse soldaten en de mannen van de Binnenlandse Strijdkrachten proberen op verzoek van de Duitsers de muzikanten tegen te houden. Dat hadden ze geweten! De dirigent van TOAGENO, Bernard Hoon roept ze vloekend toe: “Sufferds, schijthuizen, die donderse rotstralen hebben ons vijf jaar onder bedwang gehad. Blazen! Geef acht! Voorwaarts mars!”. En zo marcheerden de katholieke én protestantse muziekverenigingen gezamenlijk door de stad Schoonhoven.

Jaren van wederopbouw 

Na de oorlog breken er onder leiding van dirigent Bernard Hoon zeer succesvolle jaren aan voor de vereniging. Door succesvolle acties kan er nieuw instrumentarium worden aangeschaft. Het orkest gaat weer vele concerten geven waaronder in de muziektent op de Dam. Hierbij komen mensen uit de wijde omgeving luisteren en naar eigen zeggen van de muzikanten “zag het dan zwart van de mensen”. Ook wordt er weer met succes deelgenomen aan diverse concoursen. Als er weer eens een concours gewonnen wordt vindt er in Schoonhoven een ereronde om de haven plaats, met voorop de petten een briefje waarop staat: “NUMMER 1”! 

Ook de muziekvereniging TAVENU gaf weer uitvoeringen in de stad, en dat leidde nog weleens tot wrijving, niet allerminst gedreven door religieuze motieven. Wanneer beide orkesten tegelijk rond de haven marcheerden bliezen ze liever elkaar weg dan dat er even gewacht werd tot het andere orkest klaar was met spelen.  

TOAGENO blijft nog langere tijd een echte katholieke muziekvereniging waar de gemeenschap centraal staat. Er wordt gespeeld bij openingen, huwelijken en feesten en er worden vaak serenades gebracht zoals bijvoorbeeld aan teruggekeerde soldaten uit Nederlands-Indië. Ook het borreltje na het musiceren is geliefd en zodoende werd er ’s ochtends nog wel eens verdwaalde bladmuziek op straat terug gevonden.  

Erelid Peet Faaij weet nog dat het corps in Cabauw aan een optocht meedoet, gezeten op twee wagens met paard. Wanneer één van de paarden op hol slaat, gaat de wagen met de melodie ver vooruit op de wagen met de bassen, wat een wel erg vreemde naklank veroorzaakt!

Veranderingen 

In 1959 komt dirigent Bernard Hoon te overlijden, hij wordt door de beide Schoonhovense muziekverenigingen ten grave gedragen. Hij wordt opgevolgd door zijn zoon Bernard Hoon jr. als dirigent van TOAGENO. De aanstelling van Hoon jr. zorgt voor nieuwe impulsen binnen de vereniging, zo wordt de club op zijn initiatief lid van de KNFM en worden er een boerenkapel en majorettepeloton opgericht. Met het oprichten van de majorettes kunnen nu ook meisjes lid worden van TOAGENO. De vereniging verandert in aanzien en krijgt nu ook uitnodigingen voor optredens elders zoals in Valkenswaard, Charleroi en Düsseldorf. 

In 1969 wordt dirigent Berard Hoon jr. opgevolgd door Dirk van Mourik, een dirigent van faam en naam. Hij trekt nieuwe, jonge en steeds betere muzikanten van heinde en verre aan die naar Schoonhoven komen om samen te musiceren. Deze instroom van jonge muzikanten zorgt voor een frisse wind in de vereniging met nieuwe ideeën en hernieuwde energie.  

Uit deze nieuwe ideeën komt in 1972 het initiatief van de leden om het fanfareorkest om te vormen tot een brassband, een fenomeen wat in die tijd in Nederland steeds vaker voorkwam. Enkele leden die saxofoon speelden moesten hierbij een nieuw instrument leren bespelen, desondanks was het een breed gedragen initiatief. De naam van de vereniging werd zodoende veranderd in Brass Band Schoonhoven en de vereniging ging verder de toekomst in als brassband.  

Muziekcentrum ‘de Koperdoos’

TOAGENO en later Brass Band Schoonhoven repeteerden van oudsher in parochiehuis ‘De Overkant’ in Schoonhoven. In de jaren ’80 werd in het parochiehuis echter steeds vaker tegen beperkingen aangelopen in het repeteren en de o zo belangrijke derde helft. Problemen die verleden tijd zouden worden wanneer de band over een eigen gebouw zou beschikken.

Op initiatief van Hans van der Horst en Kees Platerink werd een zoektocht gestart naar een nieuwe repetitielocatie. Al snel viel het oog op een ongebruikt gebouw in het centrum van de stad, pal tussen twee woonhuizen in. Een grote verbouwing werd opgetuigd om dit gebouw geschikt te maken om in te repeteren, immers moesten de buren geen last hebben van de band! In het gebouw werd een rondom geïsoleerde binnenruimte gemaakt, dat enigszins wat weg had van een doos. Al snel werd toen de toekomstige naam ‘Koperdoos’ geboren.

De opening van het nieuwe gebouw, dus genaamd ‘de Koperdoos’, was in 1984. Dit nieuwe eigen gebouw was een enorme aanwinst voor de vereniging, er kon worden gerepeteerd naar hartenlust zonder rekening te hoeven houden met andere gebruikers van het gebouw en ook de nieuwe bar, waar menig vrijdagavond werd afgesloten in de kleine uurtjes, bleek een enorm sociaal bindmiddel voor de club.

Hoewel er uiterste inspanningen zijn geleverd om het gebouw geluiddicht te krijgen was er in de aangrenzende woonhuizen toch nog wel iets te horen van de repetities. Jarenlang vormde dit geen probleem, maar door toenemende klachten en zelfs een rechtszaak eind jaren ’90 werd de situatie onhoudbaar. Er moest een alternatief gevonden worden.

Op een stukje grond aan de Nieuwe Singel, nabij de sportvelden stond het oude gebouw van de duivenvereniging van Schoonhoven leeg. De duivenvereniging had opgehouden te bestaan en het gebouw werd dus niet meer gebruikt en was in verval. Na intensief overleg met de gemeente en een zorgvuldige analyse van de financiële haalbaarheid, waar onder andere erelid Piet Maan sterk bij betrokken was, werd een ambitieus plan om op dit stuk grond een nieuw verenigingsgebouw te bouwen uitgerold.

Het jaar 2000 zou het jaar worden waarin het moest gebeuren. De vereniging verkeerde in de gelukkige situatie dat een groot deel van haar leden actief waren in de bouw en installatietechniek. Zodoende werden alle leden van de vereniging gemobiliseerd om hun letterlijke steentje bij te dragen en werd het gebouw grotendeels op eigen kracht gebouwd. Erelid Wouter Zuidam was de projectleider van het bouwproject, een taak die hem lag daar hij ook in zijn professionele carrière bouwplaatsen overzag. Na vele duizenden werkuren door de leden en bouwvakkers werd in 2001 het nieuwe gebouw officieel geopend door erelid Peet Faaij. Het gebouw zou dezelfde naam dragen als zijn voorganger: ‘De Koperdoos’

De hoeveelheid uren die was gestoken in het bouwen van de nieuwe Koperdoos had wel zijn weerslag op de voorbereidingen en uiteindelijke uitslag van de Nederlandse Kampioenschappen van dat jaar. De band eindige fors lager dan voorgaande jaren, maar de vereniging had nu wel een nieuwe thuisbasis met nóg meer mogelijkheden en toekomstbestendigheid. Deze investering zou de band in latere jaren nog veel plezier en uiteindelijk ook grote successen gaan opleveren.

(Inter)nationaal succes

Aan het eind van de prachtige periode onder leiding van Dirk van Mourik werd, na een aantal inspirerende gastdirecties van Gareth Jones én een stevige discussie in de band, een sollicitatieprocedure uitgeschreven.

Na het insturen van een sollicitatiebrief, waarin hij aangaf ook van een biertje te houden, werd Erik Janssen uitgenodigd voor een proefdirectie en in 1991 aangesteld als nieuwe dirigent. Wederom bracht de komst van een nieuwe dirigent nieuwe impulsen en vernieuwing, maar nu zoals nooit tevoren. Er werd een jeugdband (B-band) opgericht, die tevens onder leiding stond van Erik Janssen. Daarnaast steeg binnen korte tijd steeg het niveau van de A-band enorm.

In 1995 werd de A-band voor het eerst kampioen op de Nederlandse Brassband Kampioenschappen (NBK) in de tweede divisie. Na een promotie naar de eerste divisie zette het succes door en werd de band ook in 1996 en 1997 kampioen op de NBK. Hieropvolgend mocht de band toetreden tot de hoogste afdeling; de kampioensdivisie. Ook hier zette de ongekende reeks van goede resultaten door en werden in 1998 en 1999 respectievelijk de derde en tweede plaats behaald. In 2000 kwam er een einde aan de bijzondere periode onder leiding van Erik Janssen.

Erik werd opgevolgd door een dirigententeam bestaande uit Benny Wiame, Anno Appelo en later ook Alex Schillings. Met dit team, bij wedstrijden hoofdzakelijk onder leiding van Benny, wist de A-band tweemaal Euro Brass te winnen, in 2003 en 2006. Ook werd de band kampioen van de Franse Open Brassband Kampioenschappen in 2002. Een zeer succesvolle periode maar de hoofdprijs liet nog even op zich wachten: het winnen van de NBK in de kampioensdivisie. 

In 2005 en 2007 maakte de band twee onvergetelijke humanitaire concertreizen naar Zuid Afrika. Tijdens deze reis naar de stad Kaapstad en de omliggende townships werden muzieklessen, workshops en concerten georganiseerd voor de lokale minderbedeelde jeugd. De band zou jaren later nog eens terugblikken op deze onvergetelijke ervaringen met een speciaal concertprogramma over Zuid Afrika, welke werd uitgevoerd op het internationale Brass In Concert Festival.

In 2008 keerde Erik Janssen terug als dirigent van de A-band en er was ook nu weer direct succes: Op de NBK’s in 2008 en 2009 werden de tweede en derde plaats behaald, maar de grootste blijk van de potentie in deze band kwam toen in 2010 deel werd genomen aan de All England Masters. De band werd hier derde in een deelnemersveld van internationale topbands. 

In 2010 volgde dan eindelijk de bekroning van alle jaren van bouwen aan de band: Eindelijk werd de band, onder leiding van Erik Janssen, Nederlands Kampioen op de NBK in de kampioensdivisie, de hoogste afdeling. Deze prestatie betekende echter ook dat de band zich binnen een paar maanden moest voorbereiden op deelname aan de Europese Brassband Kampioenschappen (EBK). Zoals inmiddels passend leek bij de successen van de band lukte ook dit. De band kon zich op de EBK met de absolute wereldtop meten en eindigde op de 4e plaats, een absolute topprestatie voor een Nederlandse band. De band bleek ook in de daaropvolgende jaren een topteam in topvorm: de band wist ook de volgende Nederlandse Brassband Kampioenschappen te winnen in 2011, 2012 en 2013.  

In deze periode werd ook bereikt wat vooralsnog kan worden beschouwd als het absolute hoogtepunt in de geschiedenis van de band: Op de Europese Kampioenschappen in 2012 wist de band het hoogst haalbare aantal van 99 punten bij elkaar te spelen met het keuzewerk ‘Audivi Media Nocte’. Het behalen van dit puntenaantal op de Europese Kampioenschappen is sindsdien nog maar twee keer voorgekomen. De band behaalde uiteindelijk in totaal een derde plaats. 

Eind 2014 namen Erik Janssen en de band afscheid van elkaar. Wat volgde was een periode waarin met diverse dirigenten werd gewerkt. Zo werd vanaf 2015 gewerkt onder Guy Audenaert leidde Ian Porthouse de band tijdens de Vlaamse Open Brassband Kampioenschappen, waar de band tweede werd en de Nederlandse Brassband Kampioenschappen, waar de band opnieuw Nederlands Kampioen werd met een overtuigende uitvoering van ‘The Triumph of Time’.

Eind 2016 werd Ivan Meylemans aangenomen als dirigent. Onder leiding van Ivan werd deelgenomen aan Brass In Concert, de Europese Brassband Kampioenschappen, de Nederlandse Brassband Kampioenschappen en de Dutch Open Brassband Championships. Laatstgenoemde werden in 2018 gewonnen onder zijn leiding.

Van 2018 tot en met 2020 nam top euphoniumspeler Robbert Vos de baton van Ivan over. Robbert was op dat moment tevens de solo euphoniumspeler van de A-Band en had een heel aantal succesvolle jaren achter de rug als dirigent van de B-Band. Tevens was Robbert vanaf circa 2009 al sterk betrokken bij de wedstrijdvoorbereidingen van de band.

Robbert bereidde in 2019 de band voor op de Nederlandse Kampioenschappen en onder leiding van Robbert werd ook andere deelgenomen aan Brass In Concert in 2019 met het concertprogramma ‘The Flying Dutchman’. Een concertprogramma waarin Robbert ook organisatorisch een zeer groot aandeel had.

In 2021, na een periode waarin het bandleven grotendeels stil lag door de Coronapandemie kon er eindelijk weer muziek gemaakt worden. Er werd weer deelgenomen aan de Nederlandse Brassband Kampioenschappen onder leiding van oud-dirigent Benny Wiame.

In 2022 mocht de band weer deelnemen aan de Europese Brassband Kampioenschappen en het Wereld Muziek Concours. Erik van de Kolk en Anno Appelo hadden op de achtergrond hun steentje bijgedragen door de voorbereidingen te leiden. Paul Holland haakte in de weken voor de evenementen aan om de puntjes op de i te zetten en de band mee het podium op te nemen. Bij het Wereld Muziek Concours mocht daarbij ook een onderscheiding mee naar huis, voor de beste uitvoering van het verplichte werk ‘Contest Music’.

Later in 2022 keerde Erik Janssen weer terug bij de band voor een derde periode, ditmaal in een directieteam tezamen met Paul Holland en Erik van de Kolk. Bij de terugkeer van Erik Janssen werden meteen de Nederlandse Brassband Kampioenschappen gewonnen. Later volgden onder leiding van dit directieteam nog meer successen: Winst bij de Vlaamse Open Brassband Kampioenschappen in 2024, een zeer indrukwekkende vijfde plaats bij de Europese Kampioenschappen in 2024, tweemaal winst bij de Dutch Open Brassband Championships (2024 & 2025) en een drietal prijzen voor het neerzetten van een innovatieve en vermakelijke concertshow bij Brass In Concert (2025).

Tot op de dag van vandaag wordt de reeks met wedstrijdsuccessen voortgezet en is de band inmiddels zevenvoudig Nederlands Kampioen, wist de band 24 hoofdprijzen in de wacht te slepen en mocht de band 38 keer in de top-drie eindigen bij een grote wedstrijd. 

B-Band

In 1993 werd door inspanningen van Ellen van der Paauw en Erik Janssen een nieuwe jeugdband opgericht, zodoende had Brass Band Schoonhoven een band voor volwassenen (A-Band) en een jeugdband. De jeugdband kwam al vlot tot leven en bloeide onder leiding van Erik.

Ook het niveau van de A-Band steeg eind jaren ’90 enorm en een aantal van de muzikanten voelden dat ze de ontwikkeling van de band in de weg zaten. Het idee werd geopperd om deze leden te laten instromen bij de steeds beter wordende jeugdband, om het daarna de B-Band te noemen.

Zo ontstond de B-Band, een mix van jeugdig talent en meer ervaren muzikanten. Zo kon eenieder weer op zijn eigen niveau muziek maken. Na niet al te lange tijd begon de B-Band behoorlijke stappen te zetten en al snel bereikte de band de tweede divisie. Het bleef niet bij alleen promotie naar de tweede divisie, ook de B-Band won diverse prijzen, waaronder drie landskampioenschappen, een titel bij de Franse Open Brassband kampioenschappen en tweemaal werden de Dutch Open Brassband Championships gewonnen. Een aantal dirigenten hebben in de loop van de jaren de B-Band onder hun hoede gehad: Erik Janssen, Anno Appelo, Erik Kluin, Guy Audenaert, Robbert Vos, Paul van Dalen. Inmiddels is Joop Nijholt sinds 2023 de vaste dirigent van de B-Band.

Passie voor muziek  

In 2021 mocht de vereniging haar 100-jarig jubileum vieren. Dit gebeurde met een groots galaconcert met diverse gastartiesten waaronder Jamai, die in het verleden zelfs nog lid is geweest van Brass Band Schoonhoven. Ook hoogwaardige avondvullende concerten zoals deze, vol emotie, diepgang, vermaak en met vernieuwende programma’s staan hoog in het vaandel bij de vereniging. Hoewel wedstrijden diep ingeworteld zijn in de brassbandcultuur en wedstrijden de muzikanten motiveren om op hun best te spelen is muziek zo veel meer dan dat. Dit wil Brass Band Schoonhoven blijven uitdragen door het geven van avondvullende concerten voor zalen vol publiek.

Naast het vermaken, boeien en ontroeren van publiek is de vereniging ook gecommitteerd aan de ontwikkeling van jonge talenten. Dit gebeurt middels doorstroom van leden door de bands binnen de vereniging, het uitnodigen van talentvolle spelers om deel uit te maken van de band en via bijvoorbeeld het organiseren en/of begeleiden van masterclasses, examens, workshops en ons eigen jeugdfestival. Daarnaast is Brass Band Schoonhoven intensief betrokken bij de organisatie van de Nederlandse Jeugd Brass Band, een nieuw landelijk initiatief dat is opgezet door een aantal van onze leden.

Onze geschiedenis is en wordt geschreven door alle leden die door de jaren heen als Brass Band Schoonhoven het podium hebben gedeeld. Al deze leden hebben één ding gemeen: een ongelofelijke passie voor muziek. Deze passie drijft ons vandaag de dag nogsteeds om nieuwe initiatieven te blijven ondernemen, steeds weer tot het uiterste te gaan en steeds weer bijzondere momenten te blijven creëren en beleven.